Nội dung chính
Tình trạng giá ớt rớt thê thảm tại Quảng Ngãi khiến hàng chục tấn nông sản bị đổ tràn ra vỉa hè, đẩy người nông dân vào cảnh thua lỗ nặng nề vì chi phí sản xuất quá cao.
Dọc theo tuyến đường Trường Sa chạy song song với sông Trà Khúc (đoạn qua xã An Phú, tỉnh Quảng Ngãi), một khung cảnh vừa rực rỡ nhưng cũng vừa xót xa đang diễn ra. Từ đầu tháng 4, hàng chục tấn ớt tươi được người dân phơi tràn lan trên vỉa hè, biến một đoạn đường dài 3-4km thành một “dải lụa đỏ”. Tuy nhiên, màu đỏ này không phải là tín hiệu của sự khởi sắc, mà là minh chứng cho sự tuyệt vọng của người nông dân trước cơn bão rớt giá.
Bài toán kinh tế hụt hẫng: Chi phí tăng, doanh thu chạm đáy
Đối với nhiều hộ nông dân, mùa thu hoạch năm nay trở thành một “cú sốc” tài chính. Ông Nguyễn Anh Tuấn (62 tuổi, xã An Phú) chia sẻ, với 1 sào ớt (500m2), ông thu hoạch được khoảng 700-800kg tươi. Thế nhưng, mức giá thương lái thu mua hiện chỉ vỏn vẹn 6.000 đồng/kg.
Khi đặt lên bàn cân so sánh, con số doanh thu trở nên quá khiêm tốn so với chi phí đầu tư. Cụ thể:
- Chi phí vật tư: Phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và hạt giống tăng cao, ngốn khoảng 5 triệu đồng/sào.
- Chi phí nhân công: Khoảng 1 triệu đồng để thuê người hái trong giai đoạn chín rộ.
- Tổng chi phí: Khoảng 6 triệu đồng (chưa tính công lao động của gia đình).
- Doanh thu dự kiến: Khoảng 5 triệu đồng.
Kết quả là một phép tính lỗ rõ ràng. Tình cảnh tương tự cũng xảy ra với bà Nguyễn Thị Bảy. Với 1,5 sào ớt, bà buộc phải tự hái, không dám thuê nhân công vì mức giá 6.000-7.000 đồng/kg không đủ để chi trả tiền công thuê người (trung bình 200.000-250.000 đồng/ngày).
Vì sao giá ớt sụt giảm kỷ lục?
Sự sụt giảm giá trị của mặt hàng ớt tại Quảng Ngãi không chỉ là biến động ngắn hạn mà là một sự sụt giảm khủng khiếp. Đầu năm 2025, giá ớt từng chạm mức 60.000-70.000 đồng/kg, nhưng hiện tại chỉ còn bằng 1/10 giá trị đó. Theo tính toán của người dân, giá phải đạt tối thiểu 15.000 đồng/kg thì họ mới bắt đầu có lãi.
Sự phụ thuộc rủi ro vào thị trường xuất khẩu
Bà Lê Thảo Vi, một thương lái trong vùng, phân tích rằng ớt tươi chủ yếu phục vụ xuất khẩu. Khi nhu cầu từ các thị trường quốc tế sụt giảm, chuỗi cung ứng bị nghẽn, dẫn đến tình trạng ùn ứ hàng hóa trong nước. Để đối phó, thương lái buộc phải phơi khô ớt, chờ đợi thị trường ổn định trở lại mới có thể xuất đi.
Lỗ hổng trong quy hoạch vùng chuyên canh
Theo dữ liệu từ Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Quảng Ngãi, diện tích trồng ớt vụ Đông – Xuân năm nay khoảng 1.000ha. Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi nằm ở chỗ sản xuất còn quá manh mún, nhỏ lẻ. Việc thiếu các vùng chuyên canh quy mô lớn khiến nông dân không có tiếng nói trong việc định giá và dễ bị tổn thương trước các biến động của thương lái và thị trường thế giới.
Góc nhìn chuyên gia: Thoát khỏi vòng xoáy “Được mùa mất giá”
Câu chuyện tại Quảng Ngãi là một ví dụ điển hình cho sai lầm trong tư duy sản xuất nông nghiệp: “Thấy giá cao thì trồng ồ ạt, thấy giá thấp thì bỏ hoang”. Để không còn những tuyến đường “nhuộm đỏ” vì ớt rớt giá, ngành nông nghiệp địa phương cần chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế.
Việc xây dựng chuỗi liên kết giữa nông dân – doanh nghiệp – thị trường tiêu thụ, cùng với việc ứng dụng công nghệ chế biến sâu (thay vì chỉ bán tươi hoặc phơi khô thủ công), là con đường duy nhất để gia tăng giá trị nông sản. Khi có vùng chuyên canh đạt chuẩn GlobalGAP hoặc hữu cơ, sản phẩm mới có thể thâm nhập vào các thị trường khó tính với mức giá ổn định hơn.
Liệu chúng ta sẽ tiếp tục chấp nhận kịch bản “ngậm đắng nuốt cay” mỗi mùa thu hoạch, hay đã đến lúc thay đổi mô hình canh tác để bảo vệ sinh kế của người nông dân? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn về giải pháp cứu nông sản Việt ở phần bình luận bên dưới!
