SBIC, tiền thân của Vinashin, đã chính thức bị Tòa án mở thủ tục phá sản sau nhiều năm tái cấu trúc không hiệu quả.

Bối cảnh và quyết định phá sản

Theo quyết định của TAND khu vực 2 – Hà Nội, ngày 14‑1/2024, Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy (SBIC) và Công ty TNHH MTV Đóng tàu Bến Thủy được tuyên bố mất khả năng thanh toán và mở thủ tục phá sản. Quyết định này dựa trên đánh giá của Tòa án rằng hai doanh nghiệp không còn đáp ứng được yêu cầu thanh toán nợ theo quy định pháp luật.

Quy trình và yêu cầu nộp giấy đòi nợ

Trong vòng 30 ngày kể từ ngày quyết định (từ 14‑1/2024), các chủ nợ phải gửi giấy đòi nợ tới TAND khu vực 2 – Hà Nội, địa chỉ 30 Huỳnh Thúc Kháng, phường Láng, Hà Nội. Giấy đòi nợ cần được gửi cho quản tài viên hoặc doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản.

Yêu cầu chi tiết của giấy đòi nợ bao gồm:

• Rõ ràng chỉ ra nợ có bảo đảm và phương thức bảo đảm; đồng thời nêu các khoản nợ không có bảo đảm.
• Ghi chú chi tiết các khoản bồi thường theo hợp đồng (nếu có).
• Được ký tên của chủ nợ hoặc người đại diện hợp pháp; nếu là pháp nhân thì phải đóng dấu theo quy định.

Lịch sử tái cấu trúc và nguyên nhân sâu xa

SBIC là tên mới của Vinashin sau quá trình tái cấu trúc kéo dài từ 2010 đến 2013. Trước đây, Vinashin được mệnh danh là “quả đấm thép” của nền kinh tế với hơn 240 đơn vị thành viên đa ngành. Tuy nhiên, năm 2010 Thanh tra Chính phủ đã công bố kết luận chỉ ra các sai phạm nghiêm trọng, khiến Vinashin thâm hụt gần 5.000 tỉ đồng và không bảo toàn được vốn Nhà nước.

Sau khi lãnh đạo bị xử lý hình sự, Vinashin thực hiện tái cơ cấu, chuyển thành Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy (SBIC) vào năm 2013. Giai đoạn 2014‑2023, SBIC không trực tiếp sản xuất mà chủ yếu đóng vai trò quản lý, điều hành các công ty con. Dù đã nỗ lực cắt giảm chi phí và bán tài sản, hoạt động kinh doanh vẫn không sinh lời, dẫn đến mất khả năng thanh toán.

Ảnh hưởng đến người lao động và đề xuất của Bộ GTVT

Song song với quá trình phá sản, Bộ Giao thông Vận tải (nay là Bộ Xây dựng) đã kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Lao động – Thương binh & Xã hội (nay là Bộ Nội vụ) xem xét cơ chế khoanh nợ bảo hiểm xã hội cho người lao động, miễn lãi chậm đóng. Nếu nguồn thu từ phá sản không đủ, đề xuất cho phép sử dụng ngân sách Nhà nước để bảo đảm quyền lợi người lao động.

Bộ GTVT cũng đề xuất quyết toán quỹ tiền lương cho người lao động và quản lý tại công ty mẹ và các công ty con của SBIC dựa trên thực tế chi giai đoạn 2014‑2023; từ năm 2024 trở đi, tiền lương sẽ được xác định theo kết quả sản xuất, kinh doanh của từng đơn vị.

Việc mở thủ tục phá sản của SBIC không chỉ là một dấu chấm hết cho một giai đoạn dài của các nỗ lực tái cấu trúc, mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng quản lý nợ công và bảo vệ quyền lợi người lao động trong môi trường doanh nghiệp lớn.