Thủy sản Việt Nam đã chạm mốc gần 11,3 tỷ USD trong năm 2025, mở ra một chương mới đầy hứa hẹn nhưng cũng đầy thách thức về môi trường và tiêu chuẩn thương mại.

Quý IV 2025: Giai đoạn nước rút quyết định

Năm 2025, xuất khẩu thủy sản trong quý IV đạt 3.103,0 triệu USD, tăng 10,3% so với cùng kỳ năm trước. Tháng 12 một mình đóng góp 954,5 triệu USD, tăng 9,2%, cho thấy nhu cầu cuối năm đã trở lại mạnh mẽ.

Cấu trúc mặt hàng – Tôm dẫn đầu

Tôm tiếp tục là “đầu tàu” của ngành, đóng góp khoảng 4,65 tỷ USD, tăng 20% so với 2024. Đặc biệt, tôm hùm xuất khẩu vượt gấp đôi, đạt 817 triệu USD, phản ánh nhu cầu bùng nổ tại Trung Quốc và các thị trường châu Á.

Cá tra và cá biển – Sức mua ổn định

Cá tra đạt 2,19 tỷ USD (+8%), trong khi các loại cá biển khác đạt 2,16 tỷ USD (+12%). Đây là dấu hiệu thị trường tiêu thụ sau giai đoạn suy giảm đang dần hồi phục.

Thách thức với cá ngừ

Cá ngừ giảm 10,8% trong quý IV do thiếu nguyên liệu, chi phí đánh bắt tăng và các quy định IUU, MMPA ngày càng nghiêm ngặt.

Chiến lược doanh nghiệp: Từ “điểm dừng” sang “điểm bền vững”

Những doanh nghiệp dẫn đầu như STAPIMEX (309,8 triệu USD), Minh Phú (hơn 542 triệu USD) và Vĩnh Hoàn (249,0 triệu USD) đã chứng minh sức mạnh không chỉ ở quy mô sản xuất mà còn ở khả năng đọc đúng xu hướng chính sách.

Đa dạng hoá thị trường

Khi thuế chống bán phá giá tại Mỹ (đối với tôm POR19) và các rào cản MMPA gây áp lực, các công ty đã nhanh chóng chuyển hướng sang CPTPP (hơn 3 tỷ USD) và Trung Quốc (2,4 tỷ USD). Việc phân bổ đơn hàng theo “giỏ thị trường” giúp giảm rủi ro phụ thuộc vào một thị trường duy nhất.

Áp lực tiêu chuẩn xanh

Quý IV cho thấy các rào cản kỹ thuật như thẻ vàng IUU và quy định MMPA đang ảnh hưởng mạnh tới nhóm hải sản khai thác. Do đó, minh bạch chuỗi cung ứng, truy xuất nguồn gốc và chứng nhận xanh trở thành yếu tố quyết định để duy trì thị phần.

Những bước đi cần thiết cho 2026

• Tăng tỷ trọng sản phẩm giá trị gia tăng: Đầu tư vào chế biến sâu, chuỗi lạnh và kiểm soát chất lượng để thâm nhập kênh bán lẻ hiện đại.
• Áp dụng hệ thống quản trị tuân thủ: Nhật ký khai thác, truy xuất nguồn gốc và chứng nhận bảo vệ động vật biển.
• Đầu tư công nghệ xanh: Sử dụng năng lượng tái tạo trong nhà máy chế biến, giảm lượng nước thải và khí thải.
• Mở rộng thị trường CPTPP và các hiệp định thương mại tự do khác để giảm phụ thuộc vào Mỹ.

Như vậy, con số 11,3 tỷ USD năm 2025 là một cột mốc ấn tượng, nhưng cũng là lời nhắc rằng tăng trưởng nhanh đồng nghĩa với áp lực tiêu chuẩn ngày càng cao. Năm 2026, thành công sẽ được đo bằng khả năng thích ứng với thương mại xanh, minh bạch chuỗi cung ứng và chiến lược đa thị trường.

Bạn nghĩ doanh nghiệp Việt Nam cần tập trung vào yếu tố nào nhất để duy trì đà tăng trưởng? Hãy chia sẻ ý kiến và theo dõi chúng tôi để cập nhật những phân tích sâu hơn về ngành thủy sản.