Nội dung chính
Cuộc đàm phán Mỹ – Iran vòng hai đang được thảo luận khẩn trương nhằm tìm kiếm một giải pháp ngoại giao bền vững trước khi thỏa thuận ngừng bắn hiện tại chính thức hết hạn vào tuần tới.
Theo những thông tin mới nhất từ hãng tin CNN, chính quyền Tổng thống Donald Trump đang tiến hành các cuộc thảo luận nội bộ để xem xét khả năng tổ chức một cuộc gặp trực tiếp lần thứ hai với các đại diện từ Tehran. Hiện tại, các cuộc trao đổi mới dừng lại ở mức sơ bộ, tập trung vào việc xác định thời gian và địa điểm phù hợp, với điều kiện các bên trung gian phải đạt được những bước tiến triển cụ thể trong vài ngày tới.
Chiến lược ngoại giao và vai trò của các quốc gia trung gian
Việc tìm kiếm một giải pháp hòa bình không chỉ là nỗ lực đơn phương của Washington. Thực tế, một mạng lưới các quốc gia trung gian đang hoạt động hết công suất để thu hẹp khoảng cách giữa hai cường quốc. Trong đó, Thổ Nhĩ Kỳ được đánh giá là mắt xích quan trọng nhất trong việc kết nối và điều phối các điều khoản giữa Mỹ và Iran.
Nhìn lại cuộc họp kéo dài nhiều giờ vào ngày 11/4 tại Islamabad (Pakistan), có thể thấy đây là kết quả của nhiều tuần vận động ngoại giao bền bỉ. Không chỉ có Pakistan, các quốc gia như Ai Cập, Oman và Thổ Nhĩ Kỳ cũng tham gia sâu vào quá trình chuẩn bị. Về địa điểm cho vòng đàm phán thứ hai, Geneva (Thụy Sĩ) và Islamabad hiện là hai ứng viên sáng giá nhất, sau khi các phương án tại Vienna (Áo) và Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ) đã được cân nhắc trước đó.
Các nguồn tin thân cận cho biết, chính quyền Mỹ vẫn đặt niềm tin vào một lối thoát ngoại giao. Tùy vào diễn biến thực tế, Washington có thể xem xét gia hạn thời hạn ngừng bắn để tạo thêm dư địa cho các cuộc thương lượng.
“Nút thắt” hạt nhân: Quyền quyết định nằm trong tay Tehran
Tuy nhiên, con đường đi đến thỏa thuận cuối cùng không hề bằng phẳng. Trong cuộc phỏng vấn với Fox News ngày 13/4, Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance đã khẳng định một thực tế phũ phàng: Quyền quyết định hiện nay nằm hoàn toàn phía Iran.
Ông Vance nhấn mạnh rằng điều kiện kiên quyết của Mỹ là Iran phải có một cam kết dứt khoát, không thể đảo ngược về việc từ bỏ phát triển vũ khí hạt nhân. Theo ông, nếu Tehran đáp ứng được yêu cầu cốt lõi này, một thỏa thuận mang lại lợi ích cho cả hai bên là điều khả thi.
Phân tích về sự bế tắc tại Pakistan, Phó Tổng thống Vance tiết lộ Mỹ đã nhận ra một đặc điểm trong quy trình ra quyết định của phía Iran: các phái đoàn đàm phán không có quyền quyết định cuối cùng. Họ buộc phải quay trở lại Tehran để xin ý kiến chỉ đạo từ Lãnh tụ Tối cao hoặc các cấp điều hành cao nhất trước khi chấp nhận bất kỳ điều khoản nào từ Washington.
Dù thừa nhận đã có một số dấu hiệu tích cực trong việc loại bỏ uranium làm giàu, nhưng ông Vance khẳng định mức độ tiến triển này vẫn chưa đủ để Mỹ hoàn toàn tin tưởng. “Họ đã tiến theo hướng của chúng tôi, nhưng chưa tiến đủ xa”, ông nhận định.
Góc nhìn chuyên gia: Canh bạc địa chính trị đầy rủi ro
Xét dưới góc độ an ninh quốc tế, cuộc đàm phán này không đơn thuần là một cuộc gặp gỡ ngoại giao mà là một “cuộc đấu trí” về sự kiên nhẫn. Mỹ đang áp dụng chiến thuật gây áp lực tối đa kết hợp với mở ra cánh cửa đối thoại, trong khi Iran đang cố gắng tận dụng các bên trung gian để giảm bớt gánh nặng cấm vận mà không phải đánh đổi quá nhiều quyền lợi chiến lược.
Điểm mấu chốt sẽ nằm ở việc liệu Lãnh tụ Tối cao Iran có coi việc từ bỏ vũ khí hạt nhân là một sự đánh đổi xứng đáng để đổi lấy sự ổn định kinh tế và gỡ bỏ cấm vận hay không. Nếu vòng đàm phán thứ hai không diễn ra hoặc thất bại, nguy cơ leo thang xung đột tại Trung Đông sẽ trở nên hiện hữu hơn bao giờ hết khi thỏa thuận ngừng bắn hết hạn.
Bạn đánh giá thế nào về khả năng Iran chấp nhận từ bỏ chương trình hạt nhân để đổi lấy một thỏa thuận với Mỹ? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn ở phần bình luận phía dưới.
