Nội dung chính
Chiến lược phát triển văn hóa con người Đồng Nai không chỉ là bảo tồn truyền thống mà còn là chìa khóa then chốt để xây dựng một đô thị trực thuộc Trung ương văn minh, hiện đại.
Với bề dày lịch sử hơn 325 năm, Đồng Nai không chỉ phát triển về kinh tế mà đang định vị văn hóa như một nguồn lực nội sinh mạnh mẽ. Việc kiến tạo một đô thị hạnh phúc trong tương lai đòi hỏi sự giao thoa nhuần nhuyễn giữa giá trị cốt lõi của vùng đất và tư duy hội nhập thời đại.
Biến di sản thành nguồn lực nội sinh cho đô thị bền vững
Đồng Nai vốn là điểm giao thoa của nhiều dòng chảy văn hóa, nơi các dân tộc cùng chung sống và bồi đắp nên một bản sắc đa dạng. Để văn hóa thực sự trở thành động lực phát triển, tỉnh đã triển khai chiến lược bảo tồn gắn liền với đô thị hóa.
Hệ sinh thái di tích đồ sộ và những con số ấn tượng
Theo bà Lê Thị Ngọc Loan, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, tỉnh hiện quản lý 121 di tích được xếp hạng và gần 1.500 di tích đã kiểm kê. Những địa chỉ đỏ như Văn miếu Trấn Biên, Đền thờ và mộ Nguyễn Hữu Cảnh, hay các Căn cứ Khu ủy miền Đông Nam Bộ, Trung ương Cục miền Nam, Bộ Chỉ huy Quân giải phóng miền Nam (Tà Thiết) không chỉ là niềm tự hào mà còn là điểm tựa tinh thần cho các thế hệ.
Để hiện thực hóa việc bảo tồn, giai đoạn 2020-2025, Đồng Nai đã quyết liệt phân bổ hơn 161 tỷ đồng cho công tác trùng tu. Sự đầu tư này đi đôi với việc duy trì hơn 100 lễ hội truyền thống hàng năm, giúp đời sống tâm linh của người dân luôn phong phú. Đáng chú ý, phong trào xây dựng đời sống văn hóa đã chạm đến sâu rộng với trên 90% khu dân cư và 95% hộ gia đình đạt chuẩn, tạo nên một cộng đồng nhân văn, đoàn kết.
Tư duy phân loại di sản: Từ khẩn hoang đến công nghiệp
Thạc sĩ Trần Quang Toại, Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử tỉnh, đưa ra một góc nhìn chuyên sâu về việc định vị giá trị văn hóa. Ông nhấn mạnh rằng phát triển văn hóa phải được đặt ngang tầm với phát triển kinh tế, đúng theo tinh thần Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị. Cụ thể, Đồng Nai cần phân tách rõ ba nhóm di sản chủ lực để khai thác:
- Di sản sông Đồng Nai: Gắn liền với lịch sử khẩn hoang, mở cõi của cha ông.
- Di sản công nghiệp: Điển hình là Khu kỹ nghệ Biên Hòa – “cái nôi” của giai cấp công nhân miền Nam trước 1975.
- Di sản cách mạng: Những giá trị giáo dục truyền thống từ các căn cứ kháng chiến.
Văn hóa là “Sức mạnh mềm” thúc đẩy tăng trưởng kinh tế – xã hội
Khi tầm vóc đô thị thay đổi, văn hóa không còn là “phụ trợ” mà trở thành công cụ để định hình thương hiệu tỉnh nhà. Việc chuyển mình thành thành phố trực thuộc Trung ương mang lại những cơ chế đặc thù, tạo đòn bẩy cho nghệ thuật và sáng tạo.
Đón đầu vận hội từ siêu dự án Sân bay Long Thành
Trong bối cảnh phát triển các đô thị sân bay, đặc biệt là Sân bay Long Thành, ông Trần Quang Toại lưu ý ngành văn hóa cần đi trước một bước. Việc thực hiện khảo cổ học trước khi xây dựng là bắt buộc để không làm tổn thương các giá trị di sản. Đồng thời, việc nghiên cứu xếp hạng Cù lao Phố sẽ là bước đi chiến lược để tạo ra các sản phẩm du lịch đặc trưng, nâng cao vị thế cạnh tranh của tỉnh.
Phát triển con người: Tâm điểm của sự hội nhập
Nghệ sĩ Nhân dân Giang Mạnh Hà, Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật Đồng Nai, khẳng định văn hóa chính là “sức mạnh mềm” giúp tỉnh định hình bản sắc riêng. Sự thay đổi về vị thế chính trị – hành chính sẽ khơi nguồn cảm hứng cho các văn nghệ sĩ sáng tạo nhiều tác phẩm giá trị, quảng bá hình ảnh Đồng Nai ra thế giới.
Để đạt được mục tiêu này, tỉnh tập trung vào các giải pháp đồng bộ:
- Hoàn thiện thiết chế: Nâng cấp hệ thống văn hóa, thể thao từ cơ sở. Hiện tỉnh đã có 93/95 xã, phường có trung tâm dịch vụ tổng hợp và 1.703/1.775 thôn, ấp có nhà văn hóa (đạt 95,9%).
- Công nghiệp văn hóa: Thúc đẩy các không gian sáng tạo, biến nghệ thuật thành giá trị kinh tế.
- Xây dựng con người: Hướng tới mẫu hình công dân Đồng Nai: Nghĩa tình, sáng tạo, giàu bản sắc và có khả năng hội nhập quốc tế.
Góc nhìn chuyên gia: Việc xây dựng một thành phố trực thuộc Trung ương không thể chỉ dựa trên những khối bê tông hay những con số tăng trưởng GDP. Bản sắc văn hóa chính là “linh hồn” của đô thị. Nếu Đồng Nai biết cách vận hành di sản công nghiệp và di sản khẩn hoang thành các sản phẩm du lịch cao cấp, tỉnh sẽ không chỉ giàu về vật chất mà còn sang về tinh thần.
Bạn nghĩ sao về việc kết hợp giữa bảo tồn di sản công nghiệp và phát triển đô thị hiện đại tại Đồng Nai? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn cùng chúng tôi!
