Nội dung chính
TP HCM bứt phá toàn diện không chỉ dừng lại ở những con số tăng trưởng GRDP ấn tượng mà còn nằm ở sứ mệnh tiên phong kiến tạo thể chế, mở đường cho sự phát triển bền vững.
Để thực sự chuyển mình trong giai đoạn mới, TP HCM không thể chỉ dựa vào quy mô kinh tế sẵn có. Sự bứt phá thực sự phải đến từ những đột phá pháp lý mang tính dẫn dắt và năng lực thực thi quyết liệt của bộ máy chính quyền, biến những cơ chế trên giấy thành giá trị thực tế cho xã hội.
Sứ mệnh “phòng thí nghiệm” thể chế và áp lực từ vị thế đầu tàu
Từ thời kỳ đổi mới, TP HCM luôn là nơi khởi xướng những mô hình kinh tế năng động. Chính vì vậy, khi Trung ương giao phó vai trò dẫn dắt, đó không đơn thuần là sự ghi nhận mà là một chiến lược: biến thành phố thành một “phòng thí nghiệm” thể chế. Tại đây, những mô hình quản trị đô thị, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển khoa học – công nghệ sẽ được thử nghiệm trước khi nhân rộng ra cả nước.
Nhìn vào số liệu, sức mạnh của TP HCM là không thể phủ nhận. Dự kiến đến năm 2025, quy mô GRDP của thành phố sẽ đạt khoảng 2,97 triệu tỉ đồng (tương đương 120 tỉ USD), tiếp tục giữ vị trí chi phối trong nền kinh tế quốc gia. Đặc biệt, với tổng thu ngân sách đạt khoảng 801.000 tỉ đồng, chiếm hơn 30% tổng thu ngân sách toàn quốc, TP HCM đang gánh vác trách nhiệm cực lớn đối với sự ổn định vĩ mô và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Tuy nhiên, những con số này cũng đặt ra một thách thức: Thành phố không thể tiếp tục phát triển theo mô hình cũ. Đã đến lúc phải vượt qua những giới hạn về tư duy quản lý để tiến tới một chuẩn mực phát triển mới.
Luật Đô thị đặc biệt: Chìa khóa xóa bỏ tư duy “xin – cho”
Một trong những quyết sách mang tính bước ngoặt là chủ trương xây dựng và ban hành Luật Đô thị đặc biệt. Thay vì áp dụng các cơ chế đặc thù ngắn hạn, mang tính chất “gỡ khó” từng phần, Luật Đô thị đặc biệt sẽ tạo ra một khung khổ pháp lý ổn định, dài hạn và vượt trội.
Đây chính là công cụ để chuyển dịch tư duy từ việc “xin – cho” cơ chế sang tư duy “kiến tạo” nền tảng. Khi có hành lang pháp lý đủ mạnh, thành phố sẽ tự tin hơn trong việc triển khai các dự án quy mô lớn mà không bị rào cản bởi những quy định chồng chéo.
Dù vậy, thể chế dù tốt đến đâu cũng chỉ là “cánh cửa”. Để bước qua cánh cửa đó, TP HCM cần một đội ngũ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, cùng với một cộng đồng doanh nghiệp sẵn sàng đầu tư mạo hiểm và đội ngũ trí thức sáng tạo. Năng lực tổ chức thực thi chính là thước đo cuối cùng cho hiệu quả của mọi cơ chế đặc thù.
Đổi mới mô hình tăng trưởng: Kinh tế tri thức và Quản trị số
Trong bối cảnh toàn cầu, TP HCM không thể phát triển theo quán tính. Thành phố cần một cuộc cách mạng về mô hình tăng trưởng, chuyển từ dựa vào thâm dụng lao động và vốn sang dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và kinh tế xanh.
- Hạt nhân công nghệ: Thành phố Thủ Đức phải thực sự trở thành trung tâm công nghệ, nơi các khu công nghiệp, khu chế xuất chuyển đổi sang công nghệ cao, giảm phát thải và tăng giá trị gia tăng.
- Trung tâm Tài chính quốc tế: Đây là bước đi chiến lược để thu hút dòng vốn và nhân lực chất lượng cao, biến TP HCM thành điểm kết nối tài chính then chốt của khu vực Đông Nam Á.
- Quản trị đô thị thông minh: Dứt khoát từ bỏ tư duy hành chính phân mảnh. Các vấn đề nhức nhối như ngập nước, kẹt xe, nhà ở phải được xử lý bằng dữ liệu số và hệ thống liên thông. Trong đó, việc đẩy nhanh tiến độ đường sắt đô thị (Metro) là ưu tiên hàng đầu để tái cấu trúc không gian phát triển.
Liên kết vùng: Khi “Đầu tàu” cần những “Toa tàu” mạnh
Một tư duy quan trọng mà TP HCM cần quán triệt là không phát triển cô lập. Trong không gian phát triển mở, TP HCM đóng vai trò là đầu tàu, nhưng các tỉnh Đông Nam Bộ và ĐBSCL chính là những toa tàu, còn liên kết vùng chính là đường ray.
Nếu đường ray yếu hoặc không đồng bộ, đầu tàu dù mạnh đến đâu cũng không thể kéo toàn bộ hệ thống đi xa. Việc xây dựng hệ sinh thái kinh tế phía Nam cộng hưởng sẽ giúp tối ưu hóa nguồn lực, phân bổ lại áp lực dân số và tạo ra sức mạnh tổng hợp cho quốc gia.
Góc nhìn chuyên gia: Sự bứt phá của TP HCM không còn là câu chuyện của riêng một thành phố, mà là bài kiểm tra về năng lực kiến tạo thể chế của Việt Nam. Nếu TP HCM thành công trong việc vận hành mô hình “đô thị đặc biệt”, đó sẽ là hình mẫu cho sự phát triển của các siêu đô thị khác trong tương lai.
Theo bạn, đâu là rào cản lớn nhất hiện nay khiến TP HCM chưa thể bứt phá hoàn toàn về hạ tầng giao thông? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận!
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Tại sao TP HCM được gọi là ‘phòng thí nghiệm’ thể chế?
Vì thành phố là nơi tiên phong thử nghiệm các cơ chế pháp lý mới, mô hình quản trị đô thị và chuyển đổi số trước khi áp dụng rộng rãi trên quy mô toàn quốc.
Luật Đô thị đặc biệt có ý nghĩa gì đối với sự phát triển của TP HCM?
Luật này tạo ra khung khổ pháp lý vượt trội và dài hạn, giúp thành phố chuyển từ tư duy ‘xin – cho’ sang tư duy ‘kiến tạo’, tự chủ hơn trong phát triển bền vững.
Mối quan hệ giữa TP HCM và các vùng lân cận được ví như thế nào?
TP HCM được ví như đầu tàu, các tỉnh Đông Nam Bộ và ĐBSCL là các toa tàu, và liên kết vùng chính là đường ray. Sự đồng bộ của ‘đường ray’ là điều kiện để đầu tàu kéo toàn vùng đi lên.
