Nội dung chính
Hiện tượng rừng ngập mặn ở Hải Ninh bị chết khô trên diện rộng đang gây báo động về an ninh sinh thái ven biển, đòi hỏi những phân tích khoa học chính xác để tìm ra giải pháp phục hồi.
Thời gian gần đây, hệ sinh thái ven biển tại phường Hải Ninh (Hà Tĩnh) đối mặt với tình trạng suy thoái nghiêm trọng khi nhiều diện tích rừng ngập mặn bất ngờ bị chết khô. Điều này không chỉ làm tổn hại đến “lá chắn xanh” phòng hộ mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế bền vững của cộng đồng ngư dân địa phương.
Thực trạng suy thoái: Chỉ một loài cây bị tấn công
Qua khảo sát thực địa, khu vực rừng phòng hộ tại lô 1, khoảnh 4, tiểu khu 349A do UBND phường Hải Ninh quản lý đang ghi nhận những dấu hiệu suy kiệt rõ rệt. Tổng diện tích bị ảnh hưởng lên tới 5 ha, trong đó:
- 3 ha cây chết hoàn toàn: Cành lá khô héo, hệ rễ thối rữa, hoàn toàn không còn khả năng phục hồi, tập trung chủ yếu dọc theo các lạch nước.
- 2 ha cây suy yếu: Biểu hiện vàng lá, héo rũ và khô dần từ ngọn xuống.
Một điểm đáng lưu ý dưới góc độ sinh học là tính chọn lọc của hiện tượng này. Trong khi khu vực này tồn tại song song ba loài cây là bần chua, trang và mắm biển, thì chỉ duy nhất loài mắm biển (Avicennia marina) bị chết. Các loài cây khác vẫn sinh trưởng bình thường trong cùng một điều kiện môi trường, cho thấy nguyên nhân gây chết có đặc thù riêng đối với cơ chế sinh lý của cây mắm biển.
Loại trừ nguyên nhân do sinh vật gây hại và ô nhiễm
Để xác định chính xác căn nguyên, Sở NN&MT Hà Tĩnh đã phối hợp cùng chính quyền địa phương lấy mẫu phân tích và quan trắc môi trường. Kết quả bước đầu cho thấy hai giả thuyết phổ biến nhất đã bị loại bỏ:
1. Không có sự hiện diện của tác nhân sinh học
Khi kiểm tra chi tiết thân và rễ cây, các chuyên gia không phát hiện dấu hiệu của sâu đục thân, các loài giáp xác hay hà bám. Phần gỗ bên trong của các mẫu cây bị chết vẫn giữ màu sáng, không có tổn thương cơ học hay dấu hiệu bị xâm nhập bởi nấm bệnh hay vi khuẩn gây hại.
2. Chất lượng nước mặt đạt chuẩn
Kết quả quan trắc cho thấy các chỉ số hóa lý của nước trong khu vực đều nằm trong ngưỡng cho phép theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt. Đặc biệt, độ pH ở mức tốt, nhiệt độ và độ mặn cơ bản vẫn phù hợp với điều kiện sinh trưởng tự nhiên của loài mắm biển. Đồng thời, không tìm thấy bất kỳ nguồn xả thải công nghiệp hay sinh hoạt quy mô lớn nào xung quanh vùng bị ảnh hưởng.
Nghi vấn từ biến đổi thời tiết cực đoan và thủy triều
Dựa trên mốc thời gian, các chuyên gia nghiêng về giả thuyết tác động từ thiên tai. Hiện tượng cây chết bắt đầu xuất hiện từ tháng 11/2025, ngay sau đợt mưa lớn kéo dài từ 26 đến 30 ngày do ảnh hưởng của bão số 10. Tình trạng ngập lụt diện rộng kết hợp với sự biến động bất thường của thủy triều đã làm thay đổi đột ngột môi trường sống.
Đối với cây mắm biển, việc bị ngập úng kéo dài trong điều kiện nồng độ oxy hòa tan thấp hoặc thay đổi độ mặn đột ngột có thể gây sốc sinh lý, dẫn đến thối rễ và chết hàng loạt. Đây là một minh chứng điển hình cho thấy mức độ tổn thương của hệ sinh thái ven biển trước những diễn biến khó lường của biến đổi khí hậu.
Chiến lược phục hồi và bảo vệ “Lá chắn xanh”
Để không lặp lại kịch bản tương tự, Sở NN&MT Hà Tĩnh đã đề xuất lộ trình xử lý nghiêm ngặt. Trước mắt, UBND phường Hải Ninh cần bảo vệ nguyên trạng hiện trường, tuyệt đối không tự ý tác động để phục vụ công tác nghiên cứu chuyên sâu.
Hướng giải quyết dài hạn bao gồm:
- Thống kê và thanh lý: Rà soát, hoàn thiện hồ sơ thiệt hại để làm cơ sở thanh lý rừng theo đúng quy định pháp luật.
- Tham vấn chuyên gia: Mời các nhà khoa học chuyên sâu về sinh thái rừng ngập mặn khảo sát để đưa ra kết luận cuối cùng và đề xuất loài cây thay thế hoặc phương pháp phục hồi phù hợp.
- Giám sát chủ động: Thiết lập hệ thống theo dõi biến đổi môi trường nước và thủy triều tại khu vực phòng hộ.
Việc sớm xác định nguyên nhân và khôi phục rừng ngập mặn tại Hải Ninh không chỉ là câu chuyện về môi trường, mà còn là bài học về thích ứng với biến đổi khí hậu tại các vùng duyên hải miền Trung. Liệu chúng ta có cần thay đổi cơ cấu loài cây trồng rừng phòng hộ để tăng khả năng chống chịu với những đợt thiên tai cực đoan trong tương lai?
Hãy chia sẻ bài viết này để cùng lan tỏa thông điệp bảo vệ hệ sinh thái ven biển!
