Nội dung chính
Dù Chính phủ và Bộ Xây dựng đã có những chỉ đạo quyết liệt, việc phát triển nhà ở xã hội tại nhiều địa phương vẫn đối mặt với “điểm nghẽn” và chưa thực sự tận dụng được “luồng xanh” ưu tiên.
Công tác phát triển nhà ở xã hội (NƠXH) luôn là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chính sách an sinh xã hội của Việt Nam. Với mục tiêu đáp ứng nhu cầu nhà ở cho người thu nhập thấp, Chính phủ đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng, trong đó nổi bật là Nghị quyết số 07/NQ-CP ngày 12/01/2026, đặt ra chỉ tiêu cụ thể cho các địa phương giai đoạn 2026-2030. Tuy nhiên, theo ghi nhận từ Bộ Xây dựng, dù đã có những kết quả tích cực ban đầu, tiến độ triển khai thực tế vẫn còn nhiều thách thức, đặc biệt là việc chưa thực hiện hiệu quả cơ chế “luồng xanh, luồng ưu tiên” đã được đặt ra.
Nhà ở xã hội: Nỗ lực đáng ghi nhận và những tồn tại cần khắc phục
Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đánh giá cao sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và những thành tựu ban đầu trong công tác phát triển NƠXH. Ngay sau khi Nghị quyết số 07/NQ-CP được ban hành, nhiều địa phương đã tích cực dành quỹ đất, giao chủ đầu tư và khởi công dự án mới. Cụ thể, trong 4 tháng đầu năm, cả nước đã khởi công thêm 40 dự án với quy mô 36.590 căn. Lũy kế tổng số dự án khởi công đã đạt 226 dự án với quy mô 228.725 căn, vượt 144% so với chỉ tiêu được giao cho năm 2026 (158.700 căn). Đáng chú ý, 25 địa phương đã hoàn thành hoặc vượt chỉ tiêu NƠXH năm 2026.
Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu tích cực, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cũng thẳng thắn chỉ ra nhiều tồn tại, nhiệm vụ chưa đáp ứng yêu cầu. Nhiều địa phương vẫn chưa thực sự quan tâm đúng mức đến NƠXH, thể hiện qua việc không bố trí đủ ngân sách cho công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư và đầu tư hạ tầng để có quỹ đất sạch. Vấn đề lớn hơn nằm ở “chất lượng” của quỹ đất dành cho NƠXH: dù đủ về số lượng, nhiều lô đất lại nằm ở vị trí xa trung tâm, thiếu kết nối hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội cơ bản như trường học, bệnh viện, chợ búa, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống của cư dân.
Đặc biệt, việc giải quyết các thủ tục hành chính cho dự án NƠXH tại một số địa phương còn chậm chạp, chưa đảm bảo thực hiện theo đúng tinh thần “luồng xanh” hay “luồng ưu tiên” đã được chỉ đạo. Tình trạng một số địa phương chưa khởi công đủ chỉ tiêu được giao hoặc đã khởi công nhưng thiếu đôn đốc chủ đầu tư cũng là một trở ngại lớn, làm chậm tiến độ chung của toàn quốc.
Chiến lược “Đốc thúc” từ Bộ Xây dựng: Yêu cầu hành động quyết liệt
Để quyết tâm hoàn thành chỉ tiêu NƠXH năm 2026 và các năm tiếp theo, Bộ trưởng Bộ Xây dựng đã ban hành Công điện yêu cầu Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tập trung thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm:
- Cập nhật chỉ tiêu và lập kế hoạch: Các địa phương phải khẩn trương cập nhật chỉ tiêu phát triển NƠXH vào các chỉ tiêu kinh tế-xã hội của địa phương. Đồng thời, rà soát, điều chỉnh và phê duyệt chương trình, kế hoạch phát triển nhà ở giai đoạn 2026-2030, đảm bảo phù hợp với quy hoạch, quỹ đất và nhu cầu dân cư, đặc biệt sau sắp xếp đơn vị hành chính. Công việc này cần hoàn thành trong quý II/2026.
- Thành lập Quỹ nhà ở địa phương: Khẩn trương thực hiện việc thành lập Quỹ nhà ở để có nguồn lực tài chính ổn định, lâu dài cho phát triển NƠXH.
- Đôn đốc tiến độ dự án:
- Đối với dự án đang thi công và có thể hoàn thành trong năm 2026: Lãnh đạo địa phương cần trực tiếp làm việc với chủ đầu tư để có cam kết tiến độ cụ thể, thường xuyên kiểm tra, đôn đốc nhằm đảm bảo hoàn thành trước ngày 31/12/2026.
- Đối với dự án có khả năng hoàn thành một phần trong năm 2026: Xác định rõ chỉ tiêu, khả năng hoàn thành, điều chỉnh tiến độ nếu cần, và yêu cầu chủ đầu tư tập trung nguồn lực, áp dụng công nghệ hiện đại để rút ngắn tiến độ.
- Khởi công dự án mới và ưu tiên quỹ đất:
- Bù đắp chỉ tiêu còn thiếu: Rà soát các dự án đã có chủ đầu tư (đặc biệt là của lực lượng vũ trang nhân dân) có năng lực tốt để đôn đốc, tạo điều kiện đẩy nhanh cấp phép và khởi công ngay trong quý II/2026, phấn đấu hoàn thành trong năm.
- Chuẩn bị cho các năm tiếp theo: Nhanh chóng thực hiện thủ tục để khởi công mới các dự án NƠXH trong quý II-III/2026, làm cơ sở thực hiện chỉ tiêu cho năm 2027-2028.
- Ưu tiên vị trí thuận lợi: Đề xuất bố trí quỹ đất tại các vị trí thuận lợi, đảm bảo kết nối đồng bộ với hạ tầng kỹ thuật, giao thông, y tế, giáo dục để nâng cao chất lượng sống cho người dân và tính bền vững của dự án.
- Quản lý chi phí và chất lượng: Chủ động rà soát, cập nhật và công bố thông tin giá vật liệu xây dựng (sắt, thép, cát, đá…) và thiết bị công trình trên địa bàn. Điều này giúp chủ đầu tư quản lý chi phí, kiểm soát trượt giá hiệu quả, đặc biệt trong bối cảnh thị trường biến động, từ đó nâng cao chất lượng và hiệu quả tổng thể của dự án.
- Thanh tra, kiểm tra và “luồng xanh” thủ tục: Tăng cường kiểm tra, đôn đốc, giải quyết kịp thời các khó khăn vướng mắc của chủ đầu tư. Đồng thời, ưu tiên thực hiện các thủ tục hành chính theo “luồng xanh, luồng ưu tiên” và tiến hành thanh tra, kiểm tra để đảm bảo việc mua bán NƠXH đúng đối tượng, đủ điều kiện theo quy định.
Có thể thấy, chiến lược của Bộ Xây dựng không chỉ dừng lại ở việc đặt ra mục tiêu mà còn đi sâu vào từng khía cạnh thực thi, từ quy hoạch, tài chính, đến thủ tục hành chính và quản lý chất lượng. Điều này cho thấy sự quyết tâm cao độ nhằm đẩy nhanh tiến độ và nâng cao chất lượng các dự án NƠXH, góp phần giải quyết bài toán an sinh xã hội cấp bách.
Kết luận
Phát triển nhà ở xã hội là một nhiệm vụ đa chiều, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ và quyết liệt từ cả Trung ương đến địa phương. Những “điểm nghẽn” hiện tại không chỉ là thách thức về mặt hành chính hay tài chính, mà còn là bài kiểm tra về tầm nhìn quy hoạch và cam kết thực thi của từng địa phương. Việc Bộ Xây dựng liên tục đốc thúc và đưa ra các chỉ đạo cụ thể là tín hiệu cho thấy Chính phủ đang quyết tâm cao độ để biến mục tiêu NƠXH thành hiện thực. Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào khả năng chuyển hóa các chỉ đạo thành hành động cụ thể, minh bạch và kịp thời tại từng địa bàn. Chỉ khi đó, “luồng xanh” mới thực sự phát huy tác dụng, mang lại mái ấm cho hàng trăm nghìn gia đình có thu nhập thấp.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Mục tiêu phát triển nhà ở xã hội năm 2026 của Chính phủ là gì và đã đạt được những kết quả nào?
Theo Nghị quyết số 07/NQ-CP, mục tiêu năm 2026 là hoàn thành hơn 158.700 căn. Đến nay, đã khởi công 226 dự án với quy mô 228.725 căn, đạt 144% chỉ tiêu, và 25 địa phương đã vượt chỉ tiêu.
Những “điểm nghẽn” chính trong việc triển khai nhà ở xã hội tại các địa phương là gì?
Các điểm nghẽn bao gồm thiếu quan tâm và ngân sách địa phương cho quỹ đất sạch, chất lượng quỹ đất kém (xa trung tâm, thiếu hạ tầng), thủ tục hành chính chậm chạp, và chưa thực hiện hiệu quả “luồng xanh” ưu tiên.
Bộ Xây dựng đã đưa ra những yêu cầu cụ thể nào để thúc đẩy tiến độ nhà ở xã hội?
Bộ yêu cầu cập nhật chỉ tiêu vào kế hoạch kinh tế-xã hội, phê duyệt chương trình phát triển nhà ở 2026-2030, thành lập quỹ nhà ở địa phương, đốc thúc chủ đầu tư, ưu tiên quỹ đất thuận lợi và thực hiện “luồng xanh” trong thủ tục hành chính.
