Nội dung chính
Lợi nhuận ngân hàng năm 2025 đạt mức kỷ lục tạo ra dư địa quan trọng để các tổ chức tín dụng thực hiện vai trò đồng hành cùng nền kinh tế thông qua các gói tín dụng ưu đãi.
Khi bước vào mùa công bố báo cáo tài chính năm 2025, thị trường chứng kiến những con số tăng trưởng ấn tượng từ hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM). Nhiều đơn vị ghi nhận mức lãi trước thuế tính bằng tỷ USD, thậm chí vượt ngưỡng 26.300 tỷ đồng, đánh dấu những cột mốc cao nhất trong lịch sử hoạt động. Tuy nhiên, nhìn từ góc độ chuyên gia tài chính, những con số này cần được phân tích đa chiều thay vì chỉ nhìn vào giá trị tuyệt đối.
Bức tranh lợi nhuận ngân hàng 2025: Không chỉ là những con số “khủng”
Về bản chất, các NHTM là doanh nghiệp hoạt động với mục tiêu tối đa hóa lợi ích. Thế nhưng, trong mô hình quản trị hiện đại, lợi nhuận không còn là thước đo duy nhất. Một ngân hàng bền vững phải vận hành dựa trên 4 tầng trách nhiệm cốt lõi: Kinh doanh hiệu quả, tuân thủ pháp luật, đảm bảo đạo đức nghề nghiệp và thực thi trách nhiệm xã hội.
Nếu đặt lợi nhuận trong tương quan với tổng tài sản và vốn chủ sở hữu, các chỉ số sinh lời như ROA (Tỷ suất sinh lời trên tài sản) và ROE (Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu) của toàn hệ thống thực tế không quá cao khi so với mức độ rủi ro mà các ngân hàng phải hấp thụ. Đặc biệt, chúng ta đang thấy một sự phân hóa sâu sắc trong bức tranh lợi nhuận:
- Nhóm bền vững: Lợi nhuận cao đi kèm với quản trị rủi ro chuẩn quốc tế, chi phí vốn thấp và tỷ trọng thu nhập ngoài lãi ổn định.
- Nhóm rủi ro: Lợi nhuận cao nhưng thiếu bền vững do biên lãi ròng (NIM) bị thu hẹp, nợ xấu còn tồn đọng và quản trị lỏng lẻo.
- Nhóm hạn chế: Lợi nhuận khiêm tốn, nền tảng tài chính yếu, cần ưu tiên chuẩn hóa quản trị và cải thiện chất lượng tài sản.
Vai trò “đồng hành” và bài toán lãi suất thực tế
Khi các ngân hàng có sức khỏe tài chính tốt, chất lượng tài sản đảm bảo và tăng trưởng tín dụng ổn định, họ sẽ có đủ nguồn lực để hạ lãi suất cho vay, đặc biệt là đối với các lĩnh vực ưu tiên như: hạ tầng, công nghệ cao, sản xuất xuất khẩu và nông nghiệp bền vững. Đây chính là giá trị thực sự của việc “đồng hành cùng nền kinh tế”.
Rào cản từ NIM và áp lực huy động vốn
Tuy nhiên, cần nhìn nhận thực tế rằng lợi nhuận cao không đồng nghĩa với việc ngân hàng có thể hạ lãi suất một cách dễ dàng. Biên lãi ròng (NIM) hiện nay đang chịu áp lực lớn khi tốc độ tăng lãi suất huy động thường nhanh hơn lãi suất cho vay. Thêm vào đó, sau một năm tăng trưởng tín dụng vượt mức 19% (mức cao nhất trong nhiều năm), áp lực kiểm soát chất lượng tín dụng trong dài hạn là rất lớn.
Trong bối cảnh này, vai trò điều phối vĩ mô của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước trở nên then chốt. Việc điều phối chính sách tiền tệ linh hoạt để giữ ổn định mặt bằng lãi suất và xây dựng đường cong lãi suất phù hợp với chi phí vốn của toàn nền kinh tế là điều bắt buộc.
Giải pháp vĩ mô: Vượt ra ngoài khuôn khổ tín dụng ngân hàng
Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số trong những năm tới, nền kinh tế không thể chỉ dựa dẫm vào “chiếc gậy” tín dụng ngân hàng. Sự phụ thuộc quá lớn vào vốn vay ngắn và trung hạn từ ngân hàng sẽ tạo ra rủi ro hệ thống.
Chiến lược phát triển bền vững đòi hỏi một sự phối hợp đồng bộ:
- Mở rộng chính sách tài khóa: Đẩy mạnh đầu tư công để tạo động lực tăng trưởng hạ tầng.
- Khôi phục thị trường vốn: Thúc đẩy thị trường trái phiếu doanh nghiệp và cổ phiếu minh bạch, hiệu quả để tạo nguồn vốn trung và dài hạn.
- Linh hoạt chính sách tiền tệ: Đảm bảo dòng vốn chảy đúng vào các khu vực sản xuất thực thay vì đầu cơ.
Lời kết: Lợi nhuận kỷ lục của ngành ngân hàng là tín hiệu đáng mừng về sức khỏe tài chính, nhưng giá trị thực sự chỉ được khẳng định khi nguồn lực này được chuyển hóa thành động lực tăng trưởng cho doanh nghiệp và người dân. Liệu chúng ta có thể xây dựng một thị trường vốn đủ mạnh để giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng trong 5 năm tới?
Hãy chia sẻ quan điểm của bạn về khả năng giảm lãi suất cho vay trong năm nay ở phần bình luận dưới đây!
