Nội dung chính
Phụ phí nhiên liệu bay tăng đột biến gấp 20 lần đang đẩy chi phí vận hành của các hãng hàng không Việt Nam lên mức báo động, trực tiếp khiến giá vé nội địa leo thang.
Theo báo cáo thường niên năm 2025 từ Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam – CTCP (ACV), ngành hàng không đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng chi phí chưa từng có. Tâm điểm của sự biến động này chính là nhiên liệu bay Jet A1 – “mạch máu” của mọi chuyến bay, hiện đang bị ảnh hưởng nặng nề bởi những bất ổn địa chính trị tại Trung Đông.
Phụ phí vật lý đạt đỉnh 39,6 USD/thùng: Hệ lụy từ đứt gãy cung ứng
Một con số gây sốc đã được ACV ghi nhận: mức phụ thu vật lý đối với nhiên liệu bay đã chạm mốc 39,6 USD/thùng, tăng gấp 20 lần so với mức bình thường. Đây không đơn thuần là sự tăng giá cơ học mà là kết quả của một chuỗi đứt gãy cung ứng nghiêm trọng.
Thực trạng đáng ngại nằm ở chỗ năng lực tự chủ nhiên liệu của Việt Nam rất thấp. Hiện nay, nguồn cung Jet A1 trong nước chỉ đáp ứng được khoảng 20% nhu cầu, 80% còn lại phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu từ các thị trường như Hàn Quốc, Thái Lan và Trung Quốc. Trong bối cảnh các quốc gia này có xu hướng hạn chế xuất khẩu để đảm bảo an ninh năng lượng nội địa, nhiều đối tác đã thông báo trì hoãn giao hàng, thậm chí áp dụng điều khoản bất khả kháng.
Chiến lược “phòng thủ” của các hãng hàng không nội địa
Với đặc thù nhiên liệu chiếm tới 30-40% tổng chi phí khai thác, bất kỳ sự biến động nhỏ nào của giá dầu cũng tạo ra áp lực khổng lồ lên dòng tiền. Đại diện từ Sun PhuQuoc Airways và Vietravel Airlines cho biết, chi phí hoạt động thực tế đã tăng thêm từ 20-30% so với thời điểm trước chiến sự.
Để tồn tại, các hãng bay Việt đang buộc phải triển khai các biện pháp thắt lưng buộc bụng quyết liệt:
- Tối ưu hóa mạng bay: Ưu tiên tuyệt đối các trục đường bay “vàng” như Hà Nội – Đà Nẵng – TP.HCM và các đường bay quốc tế có biên lợi nhuận cao.
- Cắt giảm chi phí vận hành: Tạm dừng các chuyến bay trong khung giờ đêm (từ 0h đến 5h sáng) để giảm chi phí nhân sự và vận hành sân bãi.
- Điều tiết tần suất: Dồn chuyến để tối ưu hóa hệ số lấp đầy (load factor), giảm thiểu các chuyến bay rỗng hoặc ít khách trên các đường bay địa phương kém hiệu quả.
- Hấp thụ chi phí: Thay vì đẩy toàn bộ gánh nặng sang khách hàng, nhiều hãng chọn cách tự hấp thụ một phần chi phí để duy trì tính cạnh tranh, dù điều này gây áp lực nặng nề lên kế hoạch tài chính ngắn hạn.
Người tiêu dùng chịu ảnh hưởng: Giá vé tăng, dải vé rẻ biến mất
Hệ quả tất yếu của cuộc khủng hoảng này là giá vé máy bay nội địa tăng trung bình từ 15-20%. Đáng chú ý, các hãng không chỉ tăng giá trần mà còn chủ động đóng các dải vé giá rẻ để bù đắp chi phí. Điều này tạo ra một hiệu ứng domino: chi phí đi lại tăng cao dẫn đến nhu cầu du lịch nghỉ dưỡng sụt giảm rõ rệt.
Nhìn ra thế giới, đây là xu hướng chung. Các “ông lớn” như United Airlines hay Delta đã cắt giảm 5-10% sản lượng ghế, trong khi Qatar Airways hủy hàng loạt chuyến bay. Đặc biệt, các đường bay Á – Âu hiện phải bay vòng để tránh vùng xung đột, khiến thời gian bay kéo dài thêm 2-3 giờ và tiêu hao thêm 15-20% nhiên liệu.
Góc nhìn chuyên gia: Những rủi ro tiềm ẩn phía trước
Không chỉ dừng lại ở nhiên liệu, ngành hàng không Việt Nam đang đứng trước “cơn bão đa tầng”. Biến động tỷ giá hối đoái và lãi suất tăng cao khiến việc vay vốn đầu tư, thuê tàu bay trở nên đắt đỏ hơn.
Thêm vào đó, áp lực chuyển đổi xanh với việc sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) dù là xu thế tất yếu nhưng lại đòi hỏi nguồn vốn đầu tư khổng lồ trong ngắn hạn. Điều này tạo ra một nghịch lý: các hãng vừa phải chống chọi với khủng hoảng chi phí hiện tại, vừa phải chi tiền cho tương lai bền vững.
Bài học rút ra: Sự phụ thuộc quá lớn vào nguồn cung nhiên liệu nhập khẩu là điểm yếu chí tử của ngành hàng không Việt. Việc đa dạng hóa nguồn cung và tìm kiếm các giải pháp năng lượng thay thế không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu sinh tồn.
Theo bạn, liệu việc tăng giá vé máy bay có khiến du lịch nội địa bị đình trệ trong thời gian tới? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn ở phần bình luận.
